Σάββατο, 17 Δεκεμβρίου 2011

Επιληψία και Εγκέφαλος

Οι αιτίες της επιληψίας
Η επιληψία είναι μία νευρολογική κατάσταση. Αυτό σημαίνει ότι προκαλείται από κάτι που συμβαίνει στα νευρικά κύτταρα (νευρώνες) του εγκεφάλου. Ο εγκέφαλος αποτελείται από εκατομμύρια νευρώνες, που συνδέονται μεταξύ τους. Μπορεί κανείς να παρομοιάσει τον εγκέφαλο με έναν υπολογιστή και τους νευρώνες με καλώδια. Οι νευρώνες είναι υπεύθυνοι για τον έλεγχο αυτών που σκεπτόμαστε, που αισθανόμαστε, που βλέπουμε, που ακούμε ή που κάνουμε.
 Οι νευρώνες είναι υπεύθυνοι για τον έλεγχο αυτών που σκεπτόμαστε, που αισθανόμαστε, που βλέπουμε, που ακούμε ή που κάνουμε

Τα ηλεκτρικά σήματα μεταδίδονται μέσω των νευρώνων σε όλο τον εγκέφαλο και στο νωτιαίο μυελό, από όπου μεταδίδονται σε άλλα σημεία του οργανισμού - ένα είδος ‘μηνύματος’ σε ένα μέρος του ...
οργανισμού, που του δίνει εντολή να κινηθεί, να αναπνεύσει, να καταπιεί ή ο,τιδήποτε άλλο. Αυτά τα ηλεκτρικά μηνύματα έχουν τη μορφή χημικών ουσιών που ονομάζονται νευρομεταβιβαστές.
Τις περισσότερες φορές, η δράση των νευρομεταβιβαστών βρίσκεται σε ισορροπία, αλλά όπως και κάθε υπολογιστής, ο εγκέφαλος μπορεί να κάνει λάθος ή να υποστεί μία βλάβη. Στην επιληψία, υπάρχει μερικές φορές μία διαταραχή της ισορροπίας των νευρομεταβιβαστών, που οδηγεί σε έξαρση της εγκεφαλικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια της οποίας στέλνονται λανθασμένα ηλεκτρικά σήματα. Αυτό σημαίνει ότι τα μηνύματα μπερδεύονται, με αποτέλεσμα να εμφανιστεί η κρίση.
Υπάρχουν πολλές μορφές κρίσεων, οι οποίες υπάγονται σε δύο κύριες ομάδες: τις εστιακές κρίσεις και τις γενικευμένες κρίσεις. Εάν πάσχετε από επιληψία, η μορφή των κρίσεων που παρουσιάζετε εξαρτάται από το σημείο του εγκεφάλου που έχει επηρεαστεί. Για παράδειγμα, εάν η μη φυσιολογική χημική δραστηριότητα συμβαίνει στο σημείο που ελέγχει τη λειτουργία των μυών του χεριού σας, τότε κατά τη διάρκεια της κρίσης θα παρουσιάσετε σπασμούς στο χέρι σας.  Εάν τα παθολογικά ερεθίσματα στέλνονται από την μία πλευρά του εγκεφάλου στην άλλη τότε μπορεί να εμφανιστεί μία γενικευμένη κρίση. Μία επιληπτική κρίση μπορεί μερικές φορές να χαρακτηρίζεται και ως σπασμοί, προσβολή, ή blackout.
Γενικευμένες κρίσεις
Οι διάφορες μορφές κρίσεων αυτής της ομάδας προκαλούνται από μη φυσιολογική ηλεκτρική δραστηριότητα και στις δύο πλευρές του εγκεφάλου. Μπορεί να εμφανιστούν χωρίς καμία προειδοποίηση και στη συνέχεια το άτομο να μην θυμάται τι συνέβη.
Οι τονικοκλονικές κρίσεις συνήθως ονομάζονται ‘grand mal’. Είναι η πιο συχνή μορφή γενικευμένων κρίσεων και αυτές που σκέφτονται οι περισσότεροι άνθρωποι όταν ακούν τον όρο επιληψία. Το σώμα συσπάται και το άτομο μπορεί να βγάλει μία κραυγή καθώς πέφτει στο έδαφος αναίσθητο. Τα χέρια και τα πόδια του αρχίζουν να κάνουν σπασμούς και μπορεί να δαγκώσει την γλώσσα του, να του φύγουν ούρα, να γρυλίζει ή να βγάλει αφρούς από το στόμα του. Κατά τη διάρκεια της κρίσης, η οποία συνήθως διαρκεί λίγα λεπτά, μπορεί να μελανιάσει το στόμα του. Αυτό συμβαίνει επειδή στη διάρκεια της κρίσης, η αναπνοή γίνεται ακανόνιστη και έτσι, δεν υπάρχει αρκετό οξυγόνο στο αίμα. Αυτό σημαίνει ότι το αίμα που πηγαίνει στα όργανα (και στο δέρμα) δεν είναι τόσο κόκκινο όσο συνήθως.
Μετά την κρίση, το άτομο είναι συνήθως συγχυτικό και κουρασμένο. Μπορεί να πονάει το κεφάλι του και να πρέπει να κοιμηθεί για να συνέλθει. Μερικά άτομα παρουσιάζουν μόνο την ‘τονική’ φάση, όταν οι μύες συσπώνται ή την ‘κλονική’ φάση, όταν τινάζονται τα άκρα.
Οι ατονικές κρίσεις είναι λιγότερο συχνές. Ξαφνικά, οι μύες του ατόμου χαλαρώνουν προκαλώντας την απότομη πτώση του στο έδαφος. Η επαναφορά είναι συνήθως γρήγορη.
Οι μυοκλονικές κρίσεις συμβαίνουν συνήθως αμέσως μετά την αφύπνιση και αποτελούνται από σύντομες, έντονες εκτινάξεις ενός άκρου ή ολόκληρου του σώματος. Αυτές οι κρίσεις συνήθως διαρκούν για κλάσματα του δευτερολέπτου και μπορεί να εμφανιστούν αμέσως πριν από άλλες μορφές γενικευμένων κρίσεων.
Οι αφαιρέσεις ονομάζονταν στο παρελθόν ‘petit mal’ και είναι πιο συχνές στα παιδιά και τους εφήβους, ιδίως τα κορίτσια. Αποτελούν, όπως λέει και η ονομασία τους, σύντομη απώλεια της συνείδησης. Το άτομο σταματά οτιδήποτε κάνει, ανοιγοκλείνει τα βλέφαρα ή κοιτάζει αφηρημένα για μερικά δευτερόλεπτα και στη συνέχεια συνεχίζει τη δραστηριότητά του κανονικά. Ενας θεατής μπορεί είτε να μην την προσέξει ή να θεωρήσει ότι το άτομο ονειροπολεί.
Οι νυχτερινές κρίσεις είναι κρίσεις που εμφανίζονται στη διάρκεια του ύπνου. Συχνά είναι τονικοκλονικές ή μυοκλονικές, αλλά μπορεί να είναι και άλλης μορφής. Αν και ο όρος νυχτερινές σημαίνει ‘της νύχτας’, αυτές οι κρίσεις μπορεί να εμφανιστούν οποιαδήποτε ώρα που το άτομο κοιμάται. Το άτομο δεν αντιλαμβάνεται την κρίση, αλλά ξυπνά αμέσως μετά. Μπορεί να αισθάνεται κούραση ή να έχει κεφαλαλγία.
Εστιακές κρίσεις
Αυτές οι κρίσεις εμφανίζονται όταν η παθολογική δραστηριότητα ξεκινά από κάποιον λοβό του ενός ημισφαιρίου του εγκεφάλου. Οι διάφοροι λοβοί συνδέονται με διαφορετικές λειτουργίες, όπως η μνήμη ή η κίνηση και έτσι, τα συμπτώματα εξαρτώνται από το σημείο του εγκεφάλου που επηρεάζεται. Υπάρχουν δύο μορφές εστιακών κρίσεων:
Απλές εστιακές κρίσεις ονομάζονται οι κρίσεις κατά τις οποίες το άτομο διατηρεί πλήρως τη συνείδησή του και αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει. Στα συμπτώματα περιλαμβάνονται οι παράξενες οσμές και γεύσεις, ο ανεξήγητος φόβος ή το déjà vu (το αίσθημα ότι έχει ξαναζήσει κάτι). Επίσης μπορεί να εμφανισθεί ιδρώτας, ναυτία ή αίσθημα τσιμπήματος ή μουδιάσματος στο πρόσωπο ή στο ένα χέρι.
Μία απλή εστιακή κρίση μπορεί να εξελιχθεί σε σύνθετη εστιακή κρίση ή σε γενικευμένη κρίση και έτσι τα συμπτώματα χρησιμεύουν μερικές φορές ως μία αρχική προειδοποίηση. Τα παράξενα αισθήματα διαρκούν μερικά δευτερόλεπτα ή λεπτά.
Σύνθετες εστιακές κρίσεις ονομάζονται οι κρίσεις κατά τις οποίες επηρεάζεται η αντίληψη ή η συνείδηση του ατόμου. Το άτομο χάνει τη συνείδησή του, μοιάζει σαστισμένο ή συγχυτικό και μπορεί να κάνει περίεργες πράξεις, που είναι γνωστές ως αυτοματισμοί, όπως να παίζει με τα ρούχα του ή με άλλα αντικείμενα, να κάνει μασητικές κινήσεις, καταποτικές κινήσεις ή να παραπατάει σαν να είναι μεθυσμένος. Μερικές φορές, κάνει πραγματικά περίεργες κινήσεις, όπως να ξεντύνεται ή να δείχνει τρυφερότητα προς ξένους ανθρώπους, χωρίς να έχει αντίληψη αυτού που κάνει.
Επιληπτικά σύνδρομα
Όπως υπάρχουν διάφορες μορφές κρίσεων, υπάρχουν επίσης και πολλές μορφές επιληψίας, γνωστές με τον όρο ‘επιληπτικά σύνδρομα’. Το σύνδρομο είναι μία ομάδα συμπτωμάτων, τα οποία τυπικά εμφανίζονται μαζί. Οι γιατροί χρησιμοποιούν τέσσερις κύριες ομάδες πληροφοριών για να καταλήξουν στο είδος του επιληπτικού συνδρόμου από το οποίο πάσχει ένας ασθενής:
  • το είδος των κρίσεων που παρουσιάζει
  • την ηλικία έναρξης των κρίσεων,
  • την ικανότητα μάθησης του ατόμου,
  • την εικόνα του ΗΕΓραφήματος - μία ειδική εξέταση, που καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου.
Επίσης, εξετάζουν τις πληροφορίες σχετικά με τις πιθανές αιτίες, με βάση τις οποίες οι επιληψίες κατατάσσονται σε τρεις ομάδες:
  • ιδιοπαθείς - καμία γνωστή αιτία. Οι περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους με επιληψία κατατάσσονται σε αυτή την κατηγορία.
  • κρυπτογενείς - υπάρχει υποψία για κάποια αιτία, η οποία όμως δεν μπορεί να αποδειχθεί.
  • συμπτωματικές - υπάρχει γνωστή αιτία.
Εξετάζοντας μαζί όλες αυτές τις πληροφορίες, ο γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει πολλές ταξινομήσεις για να περιγράψει τη μορφή της επιληψίας, από την οποία πάσχει το άτομο. Ωστόσο, υπάρχει τόσο μεγάλη ποικιλία, ώστε μόνο το 60% των ατόμων με επιληψία ταξινομούνται σε κάποιο σαφές σύνδρομο. Για παράδειγμα, στον όρο ‘ιδιοπαθής γενικευμένη τονικοκλονική επιληψία’: το ‘ιδιοπαθής’ σημαίνει ότι η αιτία είναι άγνωστη, το ‘γενικευμένη’ ότι επηρεάζονται και οι δύο πλευρές του εγκεφάλου και το ‘τονικοκλονική’ ότι οι κρίσεις χαρακτηρίζονται από τονικές συσπάσεις, πτώση και σπασμούς των μυών.
Γιατί ορισμένοι άνθρωποι πάσχουν από επιληψία;
Για τους 6 από τους 10 ανθρώπους που πάσχουν από επιληψία, αυτή αποτελεί μυστήριο. Οι γιατροί δεν γνωρίζουν την αιτία. Για τους υπόλοιπους, συνήθως ο εγκέφαλός τους δεν έχει αναπτυχθεί κανονικά ή έχει κάποια βλάβη, πιθανόν από κάποια λοίμωξη ή έναν τραυματισμό, όπως από ένα τροχαίο ατύχημα ή στον αθλητισμό.
Μερικές φορές, η βλάβη στον εγκέφαλο εμφανίζεται στη διάρκεια της εγκυμοσύνης (ο εγκέφαλος του μωρού δεν αναπτύσσεται κανονικά) ή στον τοκετό. Για παράδειγμα, αυτό μπορεί να συμβεί εάν το μωρό δεν έχει αρκετό οξυγόνο, πιθανόν λόγω μεγάλης διάρκειας ή δύσκολου τοκετού ή εάν ο τοκετός είναι πρόωρος και οι πνεύμονες δεν έχουν αναπτυχθεί κανονικά. Η βλάβη στον εγκέφαλο κατά τον τοκετό μπορεί επίσης να προκαλέσει μαθησιακές δυσκολίες. Σε ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων με μαθησιακές δυσκολίες, η βλάβη στον εγκέφαλο έχει προκαλέσει και επιληψία. Αυτά τα προβλήματα κατά τον τοκετό είναι μία πολύ συχνή αιτία επιληψίας στις πιο φτωχές χώρες του κόσμου, αλλά είναι πολύ πιο σπάνιες στη Δύση, όπου υπάρχει καλύτερη νοσοκομειακή φροντίδα.
Η επιληψία δε συνδέεται, όπως πιστεύουν μερικοί άνθρωποι, με την ευφυΐα. Μπορεί να εμφανιστεί σε άτομα με μέση ευφυΐα ή με ευφυΐα πάνω ή κάτω από το μέσο όρο. Ωστόσο, είναι πιο συχνή σε άτομα με μαθησιακές δυσκολίες, σε άτομα των οποίων ο εγκέφαλος δεν αναπτύχθηκε κανονικά ή που έπαθαν κάποια εγκεφαλική βλάβη και σε άτομα που πάσχουν από συγκεκριμένες παθήσεις που επηρεάζουν τον εγκέφαλο. Σε αυτές περιλαμβάνονται η μηνιγγίτιδα (φλεγμονή της μεμβράνης που καλύπτει τον εγκέφαλο), η εγκεφαλίτιδα (ιός που προσβάλλει τον εγκέφαλο), η εγκεφαλική παράλυση (εγκεφαλική ανωμαλία) και το εγκεφαλικό απόστημα. Οι όγκοι του εγκεφάλου είναι σπάνιες αιτίες επιληψίας στους ενήλικες. Επίσης, η επιληψία μπορεί να εμφανιστεί σε ηλικιωμένα άτομα με παθήσεις όπως η άνοια (νοητική διαταραχή με πολλές αιτίες) ή το εγκεφαλικό επεισόδιο (προσωρινή διακοπή της αιμάτωσης του εγκεφάλου).
οιός παθαίνει επιληψία;
Η επιληψία είναι η πιο συχνή σοβαρή νευρολογική ή εγκεφαλική διαταραχή και προσβάλλει 50 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως. Στην Αγγλία πάσχουν 350.000 άτομα - αυτό σημαίνει ότι πάσχει 1 στα 200 άτομα. Είναι πιο συχνή στα παιδιά και τους εφήβους, καθώς και στα άτομα άνω των 65 ετών.
Ο εγκέφαλος κάθε ανθρώπου μπορεί, σε συγκεκριμένες καταστάσεις, να προκαλέσει μία κρίση, αλλά ο εγκέφαλος έχει ένα φυσικό ουδό κάτω από τον οποίο δεν εμφανίζεται κρίση. Κάποιοι παράγοντες μπορεί να ελαττώσουν αυτό τον ουδό, όπως για παράδειγμα: οι όγκοι ή οι λοιμώξεις του εγκεφάλου, τα φάρμακα, το αλκοόλ, ο διαβήτης. Εάν ο παράγοντας που ελαττώνει τον ‘επιληπτικό ουδό’ είναι μόνιμος, οι κρίσεις θα επαναληφθούν και το άτομο θα πάσχει από επιληψία.
Η επιληψία είναι πιο πιθανό να εμφανιστεί στην παιδική ή στην αρχή της εφηβικής ηλικίας, αλλά το ένα τρίτο περίπου των ατόμων που εμφανίζουν επιληψία πριν από την ηλικία των 16 ετών θα ‘απαλλαχτούν’ από αυτή όταν ενηλικιωθούν. Η ηλικία της τελευταίας κρίσης ποικίλλει, όπως και τα περισσότερα θέματα στην επιληψία, από άτομο σε άτομο.
Η δεύτερη πιο συχνή ηλικιακή ομάδα εμφάνισης της επιληψίας είναι η ηλικία άνω των 60 ετών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα ηλικιωμένα άτομα έχουν πιο πολλά προβλήματα υγείας, όπως τα εγκεφαλικά επεισόδια, που μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στον εγκέφαλο.
Η επιληψία κληρονομείται;
Η έρευνα υποδηλώνει ότι ορισμένες από τις διάφορες μορφές επιληψίας μπορεί να έχουν γενετική βάση. Τα γονίδια είναι μέρος του ανθρώπινου κυττάρου, που καθορίζουν τα χαρακτηριστικά που μας κληρονομούν οι γονείς μας, όπως τα καστανά μάτια, η μικρή μύτη ή τα μεγάλα πόδια. Μπορεί κάποιο παθολογικό γονίδιο να προκαλεί κάποιες μορφές επιληψίας και έτσι, εάν κάποιος έχει κληρονομήσει αυτό το παθολογικό γονίδιο από τους γονείς του μπορεί να αναπτύξει επιληψία.
Επίσης, μπορεί μερικοί άνθρωποι να κληρονομούν τον χαμηλό επιληπτικό ουδό (επίσης μέρος της γονιδιακής κατασκευής τους). Ετσι, μπορεί ένας παράγοντας που σε άλλα άτομα δεν είναι ικανός να προκαλέσει κρίση, σε αυτούς να προκαλεί κρίση. Ωστόσο, ακόμη και εάν έχετε ένα παθολογικό γονίδιο ή έχετε κληρονομήσει χαμηλό επιληπτικό ουδό, δεν είναι απαραίτητο ότι θα αναπτύξετε επιληψία.
ΠΗΓΗ