Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2012

Κολύμβηση: Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα

«Η κολύμβηση είναι η καλύτερη άσκηση, αν κολυμπάς δεν χρειάζεται να κάνεις τίποτε άλλο». Όλοι λίγο πολύ έχουμε ακούσει κάποια στιγμή την παραπάνω δήλωση, που όπως κάθε τι απόλυτο δεν μπορεί να είναι και σωστό. Ας επιχειρήσουμε λοιπόν να προσεγγίσουμε σύντομα αλλά σφαιρικά το κεφάλαιο κολύμβηση καταγράφοντας τα τρία σημαντικότερα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα αυτής της μορφής άσκησης.

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
1. Η κολύμβηση είναι μία ολοκληρωμένη μορφή αερόβιας άσκησης που γυμνάζει ολόκληρο το σώμα. Πραγματικά, η ανάγκη εξισορρόπησης του σώματος μέσα στο νερό καθώς και η συνδυασμένη κίνηση του άνω και κάτω κορμού οδηγεί στην αρμονική και ολοκληρωμένη εγκύμναση των κύριων μυικών ομάδων. Επίσης, ο συνδυασμός των κινήσεων που απαιτείται βελτιώνει και την νευρομυϊκή συναρμογή (neuromascular fascilitation) βοηθώντας τον αθλούμενο να ενεργοποιεί περισσότερες μυικές ίνες σε κάθε του δραστηριότητα. Βέβαια, για να αποκομίσουμε το μέγιστο όφελος από την κολύμβηση δεν πρέπει να αρκούμαστε σε ένα στυλ (πχ ελεύθερο) αλλά να συνδυάζουμε στην προπόνησή μας διάφορα στυλ, διάφορες ασκήσεις και εναλλαγές αργών/γρήγορων κομματιών. Επίσης, τα βοηθήματα κολύμβησης (όπως grips, κοντά πέδιλα) βοηθούν τόσο στην βελτίωση της τεχνικής όσο και στην αύξηση της έντασης.
2. Είναι η ιδανικότερη μορφή αποκατάστασης μετά από τραυματισμούς. Η άνωση του νερού βοηθά στον δραματικό περιορισμό των φορτίων που δέχονται οι αρθρώσεις ενώ η αντίσταση του νερού επιτρέπει την επαρκή εκγύμναση των μυών, που συνήθως έχουν ατροφήσει μετά από σοβαρούς τραυματισμούς. Αναφορικά με τις αρθρώσεις του ποδιού ιδιαίτερα, η οριζόντια θέση μέσα στο νερό και η ολική διαφοροποίηση της μηχανικής της κίνησης καθιστά την κολύμβηση δώρο εξ ουρανού στην αθλητική αποκατάσταση τραυματισμών του γόνατος, της ποδοκμημικής και του ισχύου.
3. Δεν υπάρχουν περιορισμοί ηλικίας. Η κολύμβηση απευθύνεται κυριολεκτικά σε όλο το ηλικακό φάσμα, από βρέφη μέχρι υπερήλικες. Ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους με ιστορικό καρδιακών παθήσεων, η κολύμβηση ενδύκνυται ως μορφή άσκησης διότι οι καρδιακοί παλμοί μέσα στο νερό είναι μειωμένοι, όπως θα εξηγηθεί παρακάτω.
ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
1. Η καρδιά δεν γυμνάζεται τόσο αποτελεσματικά όσο στις υπόλοιπες μορφές άσκησης. Το τελευταίο πλεονέκτημα είναι και το πρώτο μειονέκτημα. Το σώμα του αθλούμενου στην κολύμβηση είναι οριζόντιο, με αποτέλεσμα η ροή του αίματος να γίνεται πολύ πιο εύκολα, μιας και δεν υπάρχει η ανάγκη να υπερνικηθεί η δύναμη της βαρύτητας, όπως όταν το σώμα είναι κατακόρυφο (τρέξιμο, ποδηλασία). Έτσι αντίστοιχη ένταση, όπως αυτή γίνεται αντιληπτή από τον πίνακα RPE (rating of perceived exertion) που είναι και ο εμπειρικός δείκτης, αποδίδει λιγότερα καρδιαγγειακά οφέλη από το τρέξιμο ή την ποδηλασία. Αυτό βέβαια θα μπορούσε θεωρητικά να αντιμετωπιστεί με αύξηση της έντασης, αλλά πρακτικά η μυική κόπωση θα έρθει γρηγορότερα από την καρδιαγγειακή.
2. Υπάρχει μεγάλη εξάρτηση της αποτελεσματικότητας της άσκησης από την τεχνική του αθλούμενου. Η κολύμβηση ανήκει στις μορφές άσκησης που απαιτούν καλή τεχνική και νευρομυική συναρμογή για να αποδώσουν ικανοποιητικά. Όσο βελτιώνει την τεχνική του ο αθλούμενος τόσο πιο εύκολη καθίσταται η άσκηση, κάτι που συνήθως δεν συμβαίνει αναλογικά με την καρδιαγγειακή βελτίωση, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να απαιτούνται διαρκείς αναπροσαρμογές τόσο στην ένταση όσο και στον όγκο της προπόνησης. Για να μπορέσει προπονητικά να ενταχθεί η κολύμβηση στο πρόγραμμα αερόβιας άσκησης πρέπει ο αθλούμενος να έχει επιτύχει ικανοποιητική τεχνική.
3. Η κολύμβηση μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμούς των κάτω άκρων! Θυμάστε τις εικόνες με τους αστροναύτες της NASA να βγαίνουν από το διαστημόπλοιο και να τους υποδέχεται εκτός από το ενθουσιασμένο κοινό και ...αναπηρικά καροτσάκια για τη μεταφορά τους;! Η πολύμηνη παραμονή στις συνθήκες μηδενικής βαρύτητας του διαστήματος αδυνάτισε τόσο τις αρθρώσεις τους που και το απλό περπάτημα ήταν από επικίνδυνο έως αδύνατο. Κάτι παρόμοιο σε πολύ μικρότερη κλίμακα βέβαια συμβαίνει στην κολύμβηση. Το μυικό σύστημα λειτουργεί αλλά η επιβάρυνση στις αρθρώσεις είναι μηδενική. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχή της αρμονικής ανάπτυξης μυών/συνδέσμων/τενόντων και μακροπρόθεσμα σε τραυματισμούς κυρίως των γονάτων. Στην ομάδα κινδύνου συμπεριλαμβάνονται όσοι χρησιμοποιούν την κολύμβηση σαν αποκλειστική μορφή εξάσκησης, παρασυρμένοι από τη διαπίστωση με την οποία ξεκινήσαμε το άρθρο. Δεν είναι μυστικό άλλωστε ότι οι επαγγελματίες κολυμβητές και πολίστες συνδυάζουν στην προπόνησή τους γυμναστική με βάρη και δρομικές ασκήσεις για να θωρακίσουν τα γόνατά τους.
Συνοψίζοντας, κάθε αθλούμενος ενδείκνυται να ακολουθεί ένα ισορροπημένο πρόγραμμα εκγύμνασης που να συνδυάζει διάφορες μορφές αερόβιας άσκησης (κολύμβηση, ποδηλασία, έντονο περπάτημα με κλίση, τρέξιμο κλπ) και ασκήσεις αντιστάσεων (λάστιχα, βάρη κλπ) για να βελτιώνει τις επιδόσεις του αρμονικά και με ασφάλεια. Υπό αυτό το πρίσμα, η κολύμβηση είναι μία εξαιρετική μορφή άσκησης, εφόσον χρησιμοποιείται συμπληρωματικά και όχι αποκλειστικά.
ΠΗΓΗ